Najwi\u0119kszy festiwal film\u00f3w dokumentalnych w Polsce w\u0142a\u015bnie zako\u0144czy\u0142 swoj\u0105 stacjonarn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie cz\u0119\u015b\u0107 online jest niemal r\u00f3wnie ciekawa i wiele z tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re tutaj opisz\u0119, jest podczas niej dost\u0119pnych \u2013 tym bardziej zach\u0119cam do nadrobienia ich.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Tymi s\u0142owami zacz\u0105\u0142em tekst o festiwalu w zesz\u0142ym roku i teraz te\u017c tak to wygl\u0105da. Potem zada\u0142em tez\u0119, \u017ce festiwal w 2024 roku by\u0142 gorszy ni\u017c w 2023. Teraz bym powiedzia\u0142, \u017ce tegoroczny mia\u0142 wy\u017cszy poziom ni\u017c ten rok temu, cho\u0107 ci\u0119\u017cko obiektywnie por\u00f3wna\u0107, gdy\u017c by\u0142em na dwudziestu czterech filmach \u2013 czyli sporo wi\u0119cej ni\u017c rok temu. Frekwencja te\u017c wed\u0142ug mnie by\u0142a wy\u017csza, wiele wieczornych seans\u00f3w by\u0142o wyprzedanych, a rzadko by\u0142o wida\u0107 pustki na salach. Dla mnie to festiwal by\u0142 pretekstem do pierwszego odwiedzenia Kina Muzeum, kt\u00f3re zrobi\u0142o na mnie \u015bwietne wra\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n
Ernest Cole: odnaleziona legenda<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\/He Is Still Her\/e: historia Genesis P-Orridge<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kwiat o\u015bmiu g\u00f3r<\/strong><\/p>\n\n\n\n 6\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n One to One: John i Yoko<\/strong><\/p>\n\n\n\n 8\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ksi\u0105\u017c\u0119 i dybuk<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Akta Bibiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n 8\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tylko na Ziemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n 6\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Riefenstahl<\/strong><\/p>\n\n\n\n 8,5\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie mia\u0142em nic poza pustk\u0105. Shoah Lanzmanna<\/strong><\/p>\n\n\n\n 6\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Democracy Noir<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Miyazaki. Duch natury<\/strong><\/p>\n\n\n\n 6\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Apokalipsa w tropikach<\/strong><\/p>\n\n\n\n 8\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pasa\u017cer. Andrzej Munk<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n 2073<\/strong><\/p>\n\n\n\n 2\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Terry Gilliam: pot\u0119ga wyobra\u017ani<\/strong><\/p>\n\n\n\n 5\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ellis Park<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sekrety skrajnej prawicy<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Coexistence, My Ass!<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mistrzowie ze Z\u0142otej Doliny<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czechoslovak Architecture 58\u201389<\/strong><\/p>\n\n\n\n 8\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ciemna strona Mount Everest<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czy maszyny \u015bni\u0105 o \u015bmierci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n 6\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n A w niej pragnienie<\/strong><\/p>\n\n\n\n 7\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dom, w kt\u00f3rym narodzi\u0142 si\u0119 house<\/strong><\/p>\n\n\n\n 6\/10<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Najwi\u0119kszy festiwal film\u00f3w dokumentalnych w Polsce w\u0142a\u015bnie zako\u0144czy\u0142 swoj\u0105 stacjonarn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie cz\u0119\u015b\u0107 online jest niemal r\u00f3wnie ciekawa i wiele z tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re tutaj opisz\u0119, jest podczas niej dost\u0119pnych \u2013 tym bardziej zach\u0119cam do nadrobienia ich.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1483,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[891,43,53,1419,328,657,709,192,5,80,58],"class_list":["post-1480","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-festiwale","tag-docs","tag-festiwal","tag-festiwale","tag-millennium","tag-obsada","tag-opinia","tag-opinie","tag-opis","tag-recenzja","tag-recenzje","tag-vod"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1480"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1480"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1484,"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1480\/revisions\/1484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fanatykkina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Posta\u0107 tytu\u0142owa z tego filmu to fotograf, o kt\u00f3rym wiele lat temu by\u0142o g\u0142o\u015bno, a potem zosta\u0142 zapomniany. Tak, to te\u017c sugeruje tytu\u0142 filmu o obywatelu RPA, kt\u00f3ry robi\u0142 zdj\u0119cia \u017cycia codziennego mieszka\u0144c\u00f3w tego kraju, ze szczeg\u00f3lnym naciskiem na r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy rdzennymi mieszka\u0144cami a bogatymi Europejczykami trzymaj\u0105cymi w\u0142adz\u0119. Po wydaniu nieprzychylnej im ksi\u0105\u017cki zmuszony jest opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j dom i kontynuowa\u0107 swoj\u0105 karier\u0119 w Nowym Jorku, kt\u00f3ry okazuje si\u0119 mniej przyjazny, ni\u017c si\u0119 spodziewa\u0142. Jednocze\u015bnie film pokazuje proces jego ponownego odkrywania, poniewa\u017c sam artysta, jak i jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107, zostali zapomniani \u2013 a\u017c do niespodziewanego zdarzenia, kt\u00f3re jest punktem wyj\u015bcia i zamkni\u0119cia tego filmu. To opowie\u015b\u0107 o dziedzictwie i jego zanikaniu, o rasizmie i walce z nim.<\/p>\n\n\n\n
Wyobra\u017acie sobie artyst\u0119, kt\u00f3ry jest tak kontrowersyjny, \u017ce przebija kultur\u0119 punkow\u0105. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Brytyjczyka, kt\u00f3ry eksperymentowa\u0142 z rze\u017ab\u0105, muzyk\u0105 \u2013 od industrialnej do popowej \u2013 ko\u0144cz\u0105c na za\u0142o\u017ceniu sekty i dziwnych performensach. Wszystko ociekaj\u0105ce kontrowersj\u0105. Artysta zosta\u0142 mi\u0119dzy innymi zbanowany w sali wystawowej w Londynie, a potem odradzono mu powr\u00f3t do Wielkiej Brytanii i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do USA. Film ciekawie ukazuje jego posta\u0107 i zmian\u0119, jaka w nim zasz\u0142a na przestrzeni lat, a tak\u017ce jego relacje, kt\u00f3re nie zawsze by\u0142y proste. Tak jak w\u0105tek jego sekty \u2013 kt\u00f3ra jest nadu\u017cyciem w nazwie, ale tak\u017ce nadaje dodatkowe dno jego historii.<\/p>\n\n\n\n
Film, kt\u00f3ry jest swoist\u0105 kontynuacj\u0105 \u015bwietnego dramatu \u201eOsiem G\u00f3r\u201d. Zabierani jeste\u015bmy w te same rejony co w filmie, przez re\u017cysera, kt\u00f3ry ukazuje nam \u017cycie codzienne mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 z perspektywy jednego, kt\u00f3ry mieszka tam ca\u0142y rok. Tutaj odwiedza w\u0142a\u015bcicielk\u0119 schroniska, tutaj spotyka si\u0119 z przewodnikiem po lodowcu, a potem idzie nar\u0105ba\u0107 drewna na opa\u0142. Spokojne \u017cycie na niemal odludziu po\u015brodku tytu\u0142owych o\u015bmiu g\u00f3r. Niezwykle pi\u0119knie nakr\u0119cony dokument z monumentalnymi alpejskimi krajobrazami i bardzo nie\u015bpiesznym tempem, kt\u00f3re mo\u017ce troch\u0119 wynudzi\u0107, ale nadrabia warstw\u0105 wizualn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Rok temu na festiwalu widzieli\u015bmy \u015bwietny dokument o relacji Johna z asystentk\u0105 Yoko Ono, May Pang, w kt\u00f3rym Yoko wypada\u0142a \u2013 delikatnie m\u00f3wi\u0105c \u2013 ma\u0142o korzystnie. Tutaj widzimy jej bardziej ludzk\u0105 stron\u0119, a tak\u017ce ludzk\u0105 stron\u0119 Johna, na przestrzeni osiemnastu miesi\u0119cy po przeprowadzce do Nowego Jorku. Jest to okres, w kt\u00f3rym zaostrza\u0142 si\u0119 ich radykalizm polityczny, a oni sami mieli setki plan\u00f3w na udzielanie si\u0119. Wie\u0144cz\u0105 to wszystko nagrania z koncertu One to One, czyli jedynego koncertu Lennona po rozpadzie \u201eThe Beatles\u201d. Film \u015bwietnie miesza nagrania koncertowe z rozmowami telefonicznymi dw\u00f3jki z ich przyjaci\u00f3\u0142mi i wsp\u00f3\u0142pracownikami, a tak\u017ce nagrania z \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jak i fragmenty z telewizji z lat 1971\u20131973. Sam film zostaje rozpocz\u0119ty sekwencj\u0105, w kt\u00f3rej John chwali pot\u0119g\u0119 telewizji, a monta\u017c w filmie przypomina \u201eOsiem poczt\u00f3wek z utopii\u201d Radu Jude. Jednak poza ciekaw\u0105 form\u0105 wa\u017cna jest szczero\u015b\u0107 tych nagra\u0144 \u2013 czasem naiwnych, czasem wznios\u0142ych \u2013 przedstawiaj\u0105cych oczywi\u015bcie pogl\u0105dy i stron\u0119 pary, ale od razu chcia\u0142oby si\u0119 doda\u0107, \u017ce t\u0119 s\u0142uszn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przyznam szczerze, \u017ce przed obejrzeniem tego filmu nie zna\u0142em ani postaci Micha\u0142a Waszy\u0144skiego, ani filmu \u201eDybuk\u201d. Jak si\u0119 okazuje, historia bohatera jest arcyciekawa \u2013 od \u017byda, kt\u00f3ry zrzek\u0142 si\u0119 swojej to\u017csamo\u015bci, przez re\u017cysera film\u00f3w \u201elekkich, \u0142atwych i przyjemnych\u201d, po dokumentalist\u0119 II wojny \u015bwiatowej. Do tego kariera producencka we W\u0142oszech, gdzie sta\u0142 si\u0119 niema\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105. Dodatkowo film stara si\u0119 prowadzi\u0107 \u015bledztwo maj\u0105ce wykry\u0107 t\u0119 porzucon\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, a tak\u017ce zrozumie\u0107 jego rozterki moralne z ostatnich lat \u017cycia. I tu uwa\u017cam, \u017ce zdarza mu si\u0119 odlecie\u0107 za daleko \u2013 jest tym lepszy, im bardziej przyziemny. Sama historia jest jednak zdecydowanie warta poznania.<\/p>\n\n\n\n
Po ostatnich miesi\u0105cach wydarze\u0144 politycznych postaci Benjamina Netanjahu raczej nikomu nie trzeba przedstawia\u0107. Premier Izraela, kt\u00f3ry rz\u0105dzi krajem od wielu kadencji, polityk, kt\u00f3ry utworzy\u0142 skrajnie prawicowy rz\u0105d, \u017ceby utrzyma\u0107 si\u0119 przy w\u0142adzy, teraz \u015bcigany listem go\u0144czym w zwi\u0105zku z wojn\u0105 z Palestyn\u0105. Jednak film skupia si\u0119 na niepublikowanych wcze\u015bniej nagraniach z zezna\u0144 w sprawie korupcji, kt\u00f3rej si\u0119 dopu\u015bci\u0142. Film bardzo ciekawie zestawia wypowiedzi \u015bwiadk\u00f3w z wypowiedziami samego zainteresowanego, \u017ceby pokaza\u0107 jego zagrywki polityczne. Przy czym pokazuje jego drog\u0119 z nizin na szczyty polityki, jak i moralny upadek i jego dzisiejsze konsekwencje \u2013 z wojn\u0105 z Palestyn\u0105 na czele. Pokazuj\u0105c, co najwa\u017cniejsze, \u017ce polityka nie jest czarno-bia\u0142a, a sieci zale\u017cno\u015bci w niej potrafi\u0105 by\u0107 nies\u0142ychane.<\/p>\n\n\n\n
Hiszpania, wioski, dzikie konie, ale te\u017c susza i po\u017cary. Obserwujemy \u017cycie lokalnej spo\u0142eczno\u015bci i zwierz\u0105t j\u0105 zamieszkuj\u0105cych w spokojnym tempie, na chwil\u0119 przed rozpocz\u0119ciem piek\u0142a. Po\u017cary nawiedzaj\u0105ce te tereny wygl\u0105daj\u0105 strasznie, a relacje z nich przepe\u0142nione s\u0105 skrajnymi emocjami. Tutaj lokalni mieszka\u0144cy wy\u015bmiewaj\u0105 z\u0142e decyzje stra\u017cak\u00f3w, tutaj inni \u0142api\u0105 dzikie konie \u2013 w tym zestawieniu codzienno\u015bci i ognia jest co\u015b poetyckiego i zajmuj\u0105cego, jednak czasem d\u0142u\u017cyzny si\u0119 zdarz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Tytu\u0142owa Leni Riefenstahl to jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii kina. Tw\u00f3rczyni film\u00f3w propagandowych na zlecenie Austriaka z w\u0105sem przesz\u0142a wiele. Od zaszczyt\u00f3w i pochwa\u0142 przez pot\u0119pienie do bycia twarz\u0105 obywateli RFN, kt\u00f3rzy \u201enie byli \u015bwiadomi\u201d tego, co si\u0119 dzieje. \u015awietnym zabiegiem w tym dokumencie jest pokazanie wydarze\u0144 niechronologicznie, tak, \u017ceby wywo\u0142a\u0107 konkretn\u0105 sinusoid\u0119 emocji u widza. Czasami Leni jest ukazana jako ofiara nagonki, czasem jako oportunistka, a czasem w jeszcze gorszych barwach \u2013 a film ukazuje nam to tak kunsztownie, \u017ce kupujemy te emocje. Same materia\u0142y \u2013 czy to z jej film\u00f3w, wojny, czy p\u00f3\u017aniejszych wyst\u0105pie\u0144 \u2013 potrafi\u0105 robi\u0107 piorunuj\u0105ce wra\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n
Lanzmann sp\u0119dzi\u0142 dwana\u015bcie lat kr\u0119c\u0105c i montuj\u0105c dzie\u0142o swojego \u017cycia, legendarny, niemal dziesi\u0119ciogodzinny film \u201eShoah\u201d \u2013 maj\u0105cy by\u0107 \u017cywym dowodem dla Holocaustu. W tym dokumencie ogl\u0105damy co\u015b pomi\u0119dzy making ofem tego dzie\u0142a, a materia\u0142ami, kt\u00f3re nie wesz\u0142y do filmu. Ogl\u0105damy re\u017cysera przy pracy, w procesie pe\u0142nym problem\u00f3w tw\u00f3rczych i w\u0105tpliwo\u015bci. Swoistym narratorem jest dziennik Lanzmanna, nadaj\u0105cy ca\u0142o\u015bci kontekstu. Tematyka bywa bardzo ci\u0119\u017cka, szczeg\u00f3lnie \u015bwiadectwa polskie, kt\u00f3re chwilami sprawiaj\u0105 wra\u017cenie pogardy ze strony re\u017cysera-intelektualisty wobec mieszka\u0144c\u00f3w polskich wiosek. Jednak nie odbiera to mocy samym \u015bwiadectwom.<\/p>\n\n\n\n
Viktor Orb\u00e1n to jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci \u015bwiatowej polityki ostatnich lat. W\u0119gierski premier kilkana\u015bcie lat temu stan\u0105\u0142 na czele rz\u0105du jako \u201emniejsze z\u0142o\u201d i szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to nie by\u0142 dobry wyb\u00f3r. Od pocz\u0105tku prowadzi\u0142 bardzo nacjonalistyczn\u0105, proko\u015bcieln\u0105 polityk\u0119. Film ukazuje, jakim sposobem udawa\u0142o \u2013 i udaje \u2013 mu si\u0119 do tej pory utrzymywa\u0107 w\u0142adz\u0119, mimo \u017ce korupcja i r\u00f3\u017cne przyw\u0142aszczenia s\u0105 widoczne go\u0142ym okiem. Dokument to te\u017c opowie\u015b\u0107 o ba\u0144kach \u2013 pokazuje, jak tw\u00f3rcy staraj\u0105 si\u0119 wyj\u015b\u0107 ze swojej budapeszta\u0144skiej i zrozumie\u0107 pro-orbanowsk\u0105 prowincj\u0119. Natomiast bolesn\u0105 wisienk\u0105 na torcie jest ukazanie, jak polityka rz\u0105du osobi\u015bcie wp\u0142ywa na bohater\u00f3w opowie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Hayao Miyazaki to geniusz, kropka. Film to podr\u00f3\u017c przez ca\u0142\u0105 karier\u0119 re\u017cysera, ze szczeg\u00f3lnym nastawieniem na film \u201eKsi\u0119\u017cniczka Mononoke\u201d, kt\u00f3ry poniek\u0105d zmieni\u0142 jego i postrzeganie studia. Film w ciekawy spos\u00f3b ukazuje, jak wydarzenia z \u017cycia prywatnego Japo\u0144czyka wp\u0142ywa\u0142y na filmy, kt\u00f3re tworzy\u0142. Gorzej wypada tytu\u0142owy motyw natury, kt\u00f3ry gdzie\u015b w trakcie ginie. Du\u017co tutaj rozm\u00f3w z jego sta\u0142ym producentem Toshio Suzukim oraz z nim samym, gdzie Miyazaki okazuje si\u0119 zaskakuj\u0105co zabawny. Jednak te\u017c wida\u0107 g\u0142\u0119boki strach przed tym, co przynosi przysz\u0142o\u015b\u0107 w zwi\u0105zku z tera\u017aniejszymi wydarzeniami. Dla fan\u00f3w re\u017cysera mi\u0142a powt\u00f3rka.<\/p>\n\n\n\n
Petra Costa kilka lat temu da\u0142a nam nominowany do Oscara film \u201eKraw\u0119d\u017a demokracji\u201d. I mimo posiadania serca po w\u0142a\u015bciwej stronie, to by\u0142 do\u015b\u0107 toporny dokument o tym, czemu w Brazylii jest \u017ale. Tutaj na szcz\u0119\u015bcie jest du\u017co lepiej \u2014 film skupia si\u0119 na w\u0105tku \u0142\u0105czenia polityki z religi\u0105. Na przestrzeni ostatnich lat Brazylia to jeden z niewielu pa\u0144stw, gdzie jest radykalny wzrost wyznawc\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa. I to nie w tej mi\u0142osiernej wersji, a takiej z apokalipsy, a pastorzy stali si\u0119 czym\u015b pomi\u0119dzy oligarchami a influencerami, maj\u0105cymi realny wp\u0142yw na polityk\u0119. To skupienie na temacie bardzo pomaga filmowi, tak jak obserwowanie g\u0142\u00f3wnie prochrze\u015bcija\u0144skiego, nacjonalistycznego rz\u0105du (flashbacki z Orb\u00e1na). Finalnie obrywa si\u0119 te\u017c opozycji, gdy wchodz\u0105c w ostatni etap kampanii… nie b\u0119d\u0119 zdradza\u0142, ale warto zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy.<\/p>\n\n\n\n
Historia Andrzeja Munka \u015bwietnie pokazuje wojn\u0119 i pocz\u0105tki PRL-u z perspektywy jednostki. Specjalnie nie napisa\u0142em \u201ezwyk\u0142ej\u201d, bo re\u017cyser by\u0142 postaci\u0105 wybitn\u0105 \u2014 pocz\u0105tkowo kr\u0119ci\u0142 dla kroniki filmowej oraz filmy dokumentalne, p\u00f3\u017aniej, wraz z nadej\u015bciem po stalinowskiej odwil\u017cy, fabu\u0142y. I to z nich jest dzi\u015b najbardziej zapami\u0119tany: \u201eEroica\u201d, \u201eZezowate szcz\u0119\u015bcie\u201d, czy niedoko\u0144czona \u201ePasa\u017cerka\u201d to klasyki polskiego kina. Jednak \u017cycie Munka mia\u0142o te\u017c ciemn\u0105 stron\u0119 \u2014 od skrywanych ran po wojnie po tragiczn\u0105 \u015bmier\u0107 w wypadku. Film \u015bwietnie ukazuje go zar\u00f3wno jako re\u017cysera, jak i cz\u0142owieka. I mimo \u017ce formalnie w du\u017cej mierze s\u0105 to gadaj\u0105ce g\u0142owy, to dobrze si\u0119 tego s\u0142ucha, a listy do \u017cony z relacjami z festiwali z tamtych czas\u00f3w to pi\u0119kny smaczek dla ka\u017cdego kinomana.<\/p>\n\n\n\n
Asif Kapadia to re\u017cyser \u015bwietnej trylogii dokument\u00f3w: \u201eDiego\u201d, \u201eSenna\u201d i \u201eAmy\u201d, za kt\u00f3re mi\u0119dzy innymi zgarn\u0105\u0142 Oscara \u2014 po czym ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci\u0142 do tego poziomu, i oj, na pewno tym filmem te\u017c tego nie zrobi\u0142. Ogl\u0105daj\u0105c ten film, mamy wra\u017cenie, \u017ce jest to co\u015b w rodzaju filmu o teoriach spiskowych z \u017c\u00f3\u0142tymi napisami. Formalnie film jest tak z\u0142y \u2014 \u0142\u0105czenie prawdziwych scen z tera\u017aniejszo\u015bci i historii z pseudo fabu\u0142\u0105 o tym, jak wygl\u0105da \u015bwiat w 2073 roku. Najgorsze w tym wszystkim jest to, \u017ce pod wzgl\u0119dem przekazu zgadzam si\u0119 z re\u017cyserem: niekontrolowany kapitalizm w po\u0142\u0105czeniu z autokratycznymi rz\u0105dami to \u015bredni pomys\u0142. Jednak argumenty, jakie tu padaj\u0105, s\u0105 tak powierzchowne, \u017ce sp\u0142ycaj\u0105 ca\u0142y przekaz o ludzko\u015bci id\u0105cej w z\u0142\u0105 stron\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Od Monthy Pythona do Don Kichota \u2014 Terry Gilliam to zdecydowanie jeden z najciekawszych tw\u00f3rc\u00f3w drugiej po\u0142owy ubieg\u0142ego wieku. Jego filmy, jak \u201eBrazil\u201d czy \u201eLas Vegas Parano\u201d, to ewenementy, je\u017celi chodzi o po\u0142\u0105czenie komedii, dramatu, pastiszu, realizmu i kreacji. Film w du\u017cej mierze skupia si\u0119 na jego walce ze studiami, kt\u00f3ra by\u0142a bezprecedensowa \u2014 szczeg\u00f3lnie powitanie filmu \u201eBrazil\u201d i naciski na zmian\u0119 zako\u0144czenia na pozytywne dla ameryka\u0144skiej widowni to bardzo ciekawy w\u0105tek. Mimo z\u0142o\u017cono\u015bci postaci omawianej przez film, on sam bardziej przypomina reporta\u017c telewizyjny, kt\u00f3ry trwa nieca\u0142\u0105 godzin\u0119. Dobrze buduje posta\u0107 i przedstawia najwa\u017cniejsze w\u0105tki z jego kariery, ale brakuje pog\u0142\u0119bienia i szerszego spojrzenia.<\/p>\n\n\n\n
Warren Ellis to bardzo ciekawa posta\u0107 muzyki australijskiej \u2014 skrzypek, kt\u00f3ry nagrywa\u0142 mi\u0119dzy innymi z Nickiem Cavem i mia\u0142 du\u017cy wp\u0142yw na postrzeganie skrzypiec w muzyce alternatywnej. Jednak nie jest to typowy przelot przez karier\u0119, a raczej rozmowy Warrena z osobami, kt\u00f3re go ukszta\u0142towa\u0142y \u2014 g\u0142\u00f3wnie ojcem \u2014 przy kt\u00f3rych wraca do swojej przesz\u0142o\u015bci. Wida\u0107, \u017ce by\u0142a pe\u0142na wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w, \u017ceby potem odnale\u017a\u0107 siebie, a w filmie widzimy, jak odnajduje siebie na nowo, \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119 z przyrod\u0105. I tak, brzmi to banalnie, ale jego pobyt w rezerwacie, w kt\u00f3rym s\u0105 zwierz\u0119ta odebrane przemytnikom… Same akcje odbioru i ratunku s\u0105 przedstawione z ciekawej strony, ale te\u017c bez nadmiernej sensacyjno\u015bci. Film zaskakuj\u0105co sp\u00f3jnie \u0142\u0105czy tematy kariery muzyka i w\u0105tek przyrodniczy \u2014 i tu, i tu zdj\u0119cia s\u0105 \u015bwietne.<\/p>\n\n\n\n
Film przedstawia zapis brytyjskiego \u015bledztwa dziennikarskiego przeciwko grupom o skrajnie prawicowych pogl\u0105dach, skupiaj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na \u017ar\u00f3d\u0142ach ich finansowania. Mimo \u017ce to dokument, film cz\u0119sto wchodzi w buty thrillera, a czasem kina historycznego, przedstawiaj\u0105c genez\u0119 zjawisk takich jak segregacja rasowa czy eugenika \u2014 popularnych w\u015br\u00f3d przedstawicieli tytu\u0142owych grup. Nie skupia si\u0119 te\u017c tylko na Wielkiej Brytanii, ale wychodzi te\u017c do Estonii, mamy te\u017c fragment o Marszu Niepodleg\u0142o\u015bci w Warszawie, gdzie stawia do\u015b\u0107 niebezpieczne skr\u00f3ty my\u015blowe odno\u015bnie historii \u017byd\u00f3w w Polsce. Ale to ju\u017c mo\u017ce czepialstwo \u2014 cho\u0107 przesadne czepialstwo te\u017c filmowi si\u0119 zdarza. Jednak to nie zmienia faktu, \u017ce film porusza wa\u017cny temat, robi\u0105c to w bardzo sprawny spos\u00f3b, troch\u0119 eksperymentuj\u0105c z gatunkiem dokumentu.<\/p>\n\n\n\n
Dokument o Noam Shuster Eliassi \u2014 izraelskiej komiczce, kt\u00f3ra wychowa\u0142a si\u0119 w Oazie Pokoju, czyli jedynym miejscu, gdzie Izraelczycy i Palesty\u0144czycy \u017cyli we wsp\u00f3lnej spo\u0142eczno\u015bci z wyboru. Przez du\u017ce zainteresowanie medi\u00f3w i wa\u017cnych postaci tym miejscem zaczyna robi\u0107 dziwn\u0105 karier\u0119 jako or\u0119downiczka pokoju, dzi\u0119ki czemu finalnie trafia do ONZ. Jednak od zawsze interesowa\u0142a j\u0105 komedia i zaczyna uprawia\u0107 polityczny stand-up, kt\u00f3ry ma jednoczy\u0107 ludzi. Film to miks historii bohaterki z fragmentami jej programu z tytu\u0142u filmu. Sama Noam \u015bwietnie \u0142\u0105czy humor i powag\u0119 sytuacji, kt\u00f3ra pogarsza si\u0119 wraz z wydarzeniami w Strefie Gazy \u2014 pokazanymi tutaj z bardzo ludzkiej perspektywy. Kt\u00f3r\u0105 w du\u017cej mierze nadaje kontekst osoby izraelskiego pochodzenia, b\u0119d\u0105cej po stronie Palestyny i tytu\u0142owego wsp\u00f3\u0142istnienia, kt\u00f3rego sensowno\u015b\u0107 tu podaje wiele razy w w\u0105tpliwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Swoistym klasykiem Docs\u00f3w s\u0105 filmy \u0142\u0105cz\u0105ce temat sportu \u2014 cz\u0119sto nietypowego i niszowego \u2014 z ekstremalnie trudn\u0105 sytuacj\u0105, typu wojna. Tutaj mamy narciarstwo, jednak w afga\u0144skich g\u00f3rach, co jest tym nietypowym elementem. Dokument zaczyna si\u0119 jak feel-good movie o grupce zapale\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy uprawiaj\u0105 narciarstwo i marz\u0105 o karierze zagranicznej. Ich liderem i trenerem jest cz\u0142owiek, kt\u00f3ry otar\u0142 si\u0119 o \u015bwiatowy sport i teraz stara si\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0107 to na m\u0142odsze pokolenie. Punktem centralnym filmu jest coroczny wy\u015bcig i rywalizacja mi\u0119dzy dw\u00f3jk\u0105 faworyt\u00f3w. Jednak w tle wybucha wojna i perspektywa na bohater\u00f3w si\u0119 zmienia \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 emigruje, cz\u0119\u015b\u0107 stara si\u0119 \u017cy\u0107 w kraju zarz\u0105dzanym przez talib\u00f3w. Film dobitnie pokazuje, jak to wp\u0142ywa na sytuacj\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w wioski, sk\u0105d pochodz\u0105 bohaterowie.<\/p>\n\n\n\n
Najd\u0142u\u017cszy film, jaki widzia\u0142em na tegorocznym festiwalu, oraz jeden z najciekawszych \u2014 i pod wzgl\u0119dem tre\u015bci, i formalnie. Film opowiada o architekturze w Czechos\u0142owacji przez niemal ca\u0142\u0105, stosunkowo kr\u00f3tk\u0105 histori\u0119 tego pa\u0144stwa, z perspektywy samych architekt\u00f3w i ich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Okres ten by\u0142 niezwykle ciekawy, szczeg\u00f3lnie \u017ce mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 w nim kilka r\u00f3\u017cnych nurt\u00f3w: od modernizmu, przez brutalizm, po postmodernizm i inne ich wariacje. Pokazuje, jakie stosunki z w\u0142adz\u0105 komunistyczn\u0105 mia\u0142y biura projektowe, jak to si\u0119 zmienia\u0142o, czy nawet ciemn\u0105 stron\u0119 urbanistyki z tamtych czas\u00f3w. Daje to kompleksowy obraz \u2014 w zaskakuj\u0105co dynamicznej formie jak na ponad dwugodzinny dokument. Du\u017co tutaj szybkiego monta\u017cu po\u0142\u0105czonego z wizualizacjami, kt\u00f3re potrafi\u0105 by\u0107 imponuj\u0105ce w zestawieniu z archiwaliami i obecnym stanem budynk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zdobywanie najwy\u017cszej g\u00f3ry \u015bwiata z zadania dla nielicznych sta\u0142o si\u0119 elitarn\u0105 turystyk\u0105 dost\u0119pn\u0105 dla wielu. Tak, to pewien rodzaj nadu\u017cycia, ale \u201edach \u015bwiata\u201d faktycznie sta\u0142 si\u0119 bardziej dost\u0119pny dla zwyk\u0142ych \u015bmiertelnik\u00f3w. W filmie obserwujemy perspektyw\u0119 Nepalczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105 przyjezdnym zdoby\u0107 g\u00f3r\u0119 \u2014 a konkretnie jednego, kt\u00f3ry by\u0142 tam dziewi\u0119tna\u015bcie razy. Ten poczu\u0142 potrzeb\u0119 \u201euprz\u0105tni\u0119cia\u201d trasy na szczyt z martwych cia\u0142, kt\u00f3rych pono\u0107 jest tam ogromna liczba. Film ciekawie pokazuje prawd\u0119 o wyprawach i ich znaczeniu dla lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Werner Herzog powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce komputer nigdy nie zrobi filmu tak dobrego jak on. Z t\u0105 tez\u0105 mierzy si\u0119 Piotr Winiewicz, re\u017cyser tego filmu, kt\u00f3ry nakarmi\u0142 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 dzie\u0142ami niemieckiego mistrza i wraz z jej pomoc\u0105 napisa\u0142 oraz nakr\u0119ci\u0142 film. To dziwna opowie\u015b\u0107 w stylu thrillera o m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3ry ginie w nieznanych okoliczno\u015bciach. W w\u0105tek wpl\u0105tana jest lokalna firma trz\u0119s\u0105ca miastem, autonomiczne maszyny i \u2014 oczywi\u015bcie \u2014 sztuczna inteligencja. \u017beby by\u0142o bardziej meta i wielopoziomowo, narratorem jest sam Herzog, a jeszcze wy\u017cszym poziomem jest rozmowa z prawnikiem rozwa\u017caj\u0105cym etyczno-prawne detale filmu. Ca\u0142o\u015b\u0107 jako koncepcja jest bardzo ciekawa, ale sam \u201efilm w filmie\u201d wydaje si\u0119 zbyt przekombinowany dla efektu.<\/p>\n\n\n\n
Filmy dokumentalne o uzale\u017cnieniach to ciekawa, cho\u0107 bolesna nisza \u2014 a temat alkoholu pojawia si\u0119 w niej rzadko. Tu podchodzimy do niego od strony rodziny: re\u017cyserka portretuje swoj\u0105 rodzin\u0119, ustawiaj\u0105c siebie w cieniu trudnych historii bliskich. Przede wszystkim matki, kt\u00f3ra nieustannie walczy z alkoholizmem. Ca\u0142a rodzina jest bardzo inteligentna i potrafi zaskakiwa\u0107 ciekawymi przemy\u015bleniami, mimo \u017ce s\u0105 to osoby z\u0142amane przez w\u0142asne traumy. Film jest niezwykle naturalistyczny i osobisty dla autorki, co dodatkowo pot\u0119guje emocjonalny wyd\u017awi\u0119k. To bardzo bolesna opowie\u015b\u0107, cho\u0107 pojawiaj\u0105 si\u0119 przeb\u0142yski nadziei.<\/p>\n\n\n\n
Historie gatunk\u00f3w muzycznych to kolejny klasyczny motyw na festiwalu dokument\u00f3w \u2014 tym razem film opowiada o tym, jak z disco narodzi\u0142 si\u0119 house. O tym, jak sta\u0142 si\u0119 symbolem spo\u0142eczno\u015bci LGBT+ oraz o wojnie disco z rockiem. Oraz o tym, \u017ce pionierzy gatunku zostali z niczym, a ci, kt\u00f3rzy na nich wyro\u015bli, zrobili fortuny. Jest tu sporo ciekawej, ludzkiej perspektywy, ale i du\u017co oczywistych trop\u00f3w. Formalnie to klasyk w stylu gadaj\u0105cych g\u0142\u00f3w, cho\u0107 wzbogacony o \u015bwietne materia\u0142y archiwalne.<\/p>\n\n\n\n